I. BỐI CẢNH
Điệp ca chúng ta vừa nghe dẫn chúng ta vào Tv 102. Đây là bài ca tán tụng và tạ ơn Thiên Chúa. Bài ca này chi phối và đụng chạm tới những vấn đề lớn của đời sống người tín hữu như tội lỗi và ơn tha thứ, bệnh tật và ơn chữa lành, áp bức và biện hộ, sự yếu đuối của phận người và sự vĩnh cửa Thiên Chúa. Điểm nhấn của toàn bộ thánh vịnh này được xây dựng trên nền tảng quyền năng siêu phàm và lòng thương xót vô biên của Thiên Chúa.
II. BỐ CỤC
Thánh vịnh 102 gồm có 22 câu và được chia thành năm phần:
- Phần I: là lời kêu gọi chúc tụng Chúa (c. 1-2).
- Phần II: diễn tả lòng từ bi nhân hậu của Thiên Chúa đối với cá nhân vịnh gia (c. 3-8).
- Phần III: diễn tả lòng từ bi nhân hậu của Thiên Chúa đối với toàn thể dân Ít-ra-en (c. 9-16).
- Phần IV: trình bày tình thương vô biên của Chúa đối với toàn thể nhân loại (c. 17-19).
- Phần V: khép lại với lời kêu mời toàn thể vũ trụ chúc tụng Chúa (c. 20-22).
III. Ý NGHĨA
Vịnh gia khởi đầu và kết thúc cùng một lời: “Chúc tụng Chúa đi, hồn tôi hỡi!” Từ nội tâm sâu xa nhất của con người, vịnh gia cất lên lời tán tụng Chúa. Sau khi chính bản thân cảm nghiệm được tình Chúa yêu thương, thứ tha và chữa lành, vịnh gia trình bày lòng từ bi của Chúa đối với toàn thể con cái nhà Ít-ra-en.
Chúa là Đấng từ bi và nhân hậu,
Người chậm giận và giầu tình thương,
chẳng trách cứ luôn luôn
Không oán hờn mãi mãi. (Tv 102,8)
Những lời này nhắc chúng ta nhớ lại lời khẳng định trong sách Xuất hành: “Đức Chúa! Đức Chúa! Thiên Chúa nhân hậu và từ bi, hay nén giận, giầu nhân nghĩa và thành tín” (Xh 34,6).
Kế tiếp, với ba hình ảnh gần gũi và sống động, vịnh gia phác hoạ tình thương vĩ đại của Thiên Chúa dành cho tất cả nhân loại (cc. 11-13):
Như trời xanh trổi cao hơn mặt đất,
tình Chúa thương kẻ thờ Người cũng trổi cao.
Như đông đoài cách xa nhau ngàn dặm,
tội ta đã phạm, Chúa cũng ném thật xa ta.
Như người cha chạnh lòng thương con cái,
Chúa cũng chạnh lòng thương kẻ kính tôn (Tv 102,11-13).
Quả thật, Chúa thương xót con người vì con người thân phận mỏng manh yếu đuối như chiều tà bóng ngả, cỏ úa vàng khô (x. Tv 101,12; Tv 89,5-6; Is 40,6-8):
Kiếp phù sinh, tháng ngày vắn vỏi,
tươi thắm như cỏ nội hoa đồng,
một cơn gió thoảng là xong,
chốn xưa mình ở cũng không biết mình (Tv 102, 15-16).
Sau cùng, Tv 102 khép lại với lời mời gọi toàn thể vũ trụ, các vì thiên sứ cùng toàn thể thiên bình và muôn vật được tạo thành chúc tụng Chúa, Đấng Tạo Hóa uy linh cao cả, “Đấng từ bi nhân hậu, Người chậm giận và giầu tình thương” (c. 8).
III. TRUYỀN THỐNG CẦU NGUYỆN
Với tâm tình tán tụng và biết ơn tình phụ tử bao la của Thiên Chúa, Thánh vịnh 102 dẫn chúng ta vào trung tâm sứ điệp của Lời Chúa trong Chúa Nhật III Mùa Chay hôm nay. Khi chúng ta cầu nguyện với thánh vịnh này trong ánh sáng của mầu nhiệm Thập giá, chúng ta chiêm gắm khuôn mặt tuyệt mỹ của lòng Chúa thương xót nơi Đức Giêsu Kitô, Đấng bị đâm thâu. Nhờ Người mà chúng ta những con người tội lỗi và yếu hèn có thể cảm nhiệm sâu sắc ân sủng và ơn thứ tha mà Chúa dành cho chúng ta từng phút giây trong đời. Nếu không có Đức Giêsu sự sống mới không bao giờ đến với chúng ta. Nếu không có những giọt máu hòa với những giọt nước tuôn chảy từ cạnh sườn Đức Giêsu trên cây Thập giá thì chúng ta “một cơn gió thoảng là xong, chốn xưa mình ở cũng không biết mình” (Tv 102, 16). Thế nên, khi còn lữ hành trần thế, chúng ta hướng con mắt tâm hồn chúng ta vào Đức Giêsu trên cây Thập giá, và hân hoan tiến bước với lời tán tụng: “Chúc tụng Chúa đi, hồn tôi hỡi!” (Tv 102, 22).
Lm. An-tôn Trần Văn Phú